DUO-schulden en studie-uitval bij gedupeerde toeslagenjongeren twee keer hoger dan gemiddeld

Duizenden jongeren die slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal leven nog steeds in een overlevingsstand, omdat hun situatie nooit echt is opgelost. Tot nog toe was onvoldoende inzicht in de mate waarin hun toekomstperspectief door het schandaal is aangetast. Om dat zichtbaar te maken, openden de lokale jeugdombudsmannen eind september het meldpunt “Het is niet jouw (studie)schuld”. Meer dan 1.800 jongeren deelden daar hun verhaal. Hierdoor ontstaat voor het eerst een duidelijker beeld van de impact van het schandaal op hun leven en studie.

De cijfers uit het meldpunt laten duidelijk zien hoe groot de gevolgen zijn. Zo kon 40% van de gedupeerde jongeren die de vragenlijst invulden hun studie niet afronden, terwijl landelijk minder dan 20% van de studenten hun studie niet voltooit. Verder liep meer dan de helft (55%) van de gedupeerde jongeren studievertraging op en moest een derde (30%) een lager studieniveau volgen.

96% van de jongeren die de vragenlijst invulden heeft een DUO-schuld. Meer dan de helft (56%) van hen leende noodgedwongen bij DUO om hun gezin te helpen overleven. Tweederde (78%) leende bij DUO om zelf te kunnen overleven. Landelijk leent slechts 20 – 30% van de studenten bij DUO.

De schulden van deze gedupeerde jongeren liggen bovendien veel hoger dan gemiddeld. Bijna 20% heeft een studieschuld van meer dan €50.000, terwijl dit landelijk minder dan 10% is. Slechts een kwart (25%) van de gedupeerde jongeren zit onder de €10.000, terwijl dit bij de algemene studentenpopulatie ongeveer de helft is (49%).

Gericht herstel nodig
De gedupeerde jongeren melden ook dat het toeslagenschandaal bij hen niet alleen leidt tot hoge schulden, studievertraging en afgebroken studies. Maar tot op de dag van vandaag ook nog steeds tot stress, psychische klachten en een diepgaand gebrek aan vertrouwen in de overheid en andere mensen.

“Gedupeerde jongeren vertellen ons over de impact van het toeslagenschandaal op hun leven. Laat helder zijn, de impact is enorm: levenslang en levensbreed. De hoge DUO-schulden maken dat de jongeren weinig vertrouwen hebben in hun toekomst. Terwijl hen juist toekomstperspectief beloofd is. Wij geven nu een beeld waar de problemen zitten voor gedupeerde jongeren. Nu is het aan de overheid om daar oplossingen voor te vinden. Hoewel de overheid generieke kwijtschelding van DUO-schulden als ‘no go’ beschouwt, zijn er genoeg andere oplossingen te bedenken. Zoals het kwijtschelden van DUO-schulden waarvan aannemelijk is dat deze zijn ontstaan door het toeslagenschandaal. Bovendien kan de overheid jongeren die hun studie moesten afbreken door het schandaal de kans bieden hun opleiding weer schuldenvrij op te pakken. Vindt de overheid onze cijfers en bevindingen niet representatief, dan is de oplossing simpel: verzamel zelf volledige data in plaats van weg te kijken.” Aldus Coby van der Kooi (Jeugdombudsman Den Haag en Leidschendam-Voorburg).

Nog steeds geen toekomstperspectief
De overheid belooft gedupeerde jongeren al jaren ‘toekomstperspectief’, maar weigert tegelijkertijd inzicht te verschaffen in hun problemen. In maart weigerde de overheid de lokale jeugdombudsmannen dit inzicht. En in oktober legde de overheid een in de Tweede Kamer aangenomen motie om de hoogte van de DUO-schulden alsnog te inventariseren, naast zich neer.

De oproep om gedupeerde jongeren te helpen met hun DUO-schulden kwam eerder dit jaar ook van de Commissie Onderzoek Uithuisplaatsingen in relatie tot de Toeslagenaffaire, onder leiding van Mariëtte Hamer. Ook de VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) brengt dit standpunt sinds 2024 namens alle gemeenten uit.